ادامه ی حسابداری محیط زیست2
جهت تمایز بین منافع یا فرهنگهایی که مسئولیت مسائل زیستی را نمی پذیرند با افراد
پذیرای این مسئولیت میتوان از یک انتقال یاتحول دو مرحله ای استفاده کرد. مرحله
اول تغییر یا انتقال ازآنچه ما به ارث برده ایم یعنی از جایی که اقتصاد بر حسب
واحدهای مجزا تعریف می شود به ادغام نسبی جنبه های اقتصادی ومحیطی در اقتصاد محیطی.
مرحله دوم، از اقتصاد محیطی به یک اکولوژی اقتصادی پیش می روند جایی که جوامع
وفعالیتهای اقتصادی به عنوان جزیی از یک اکوسیستم وسیعتر شناخته میشود. برای تدوین
مبنایی برای ارزشهای عامه پسند درفعالیتهای منطقی که آدمی را در سیستم زیستی وارد
کند به گرفتن جنبه های زیست محیطی آن کار، بی نتیجه است. حسابداری زیست محیطی
جایگزینی برای حسابداری مالی و اقتصادی نیست .لکه محدودیتهای عملی را در زمینه
وابستگی در دامنه وسیعتری بیان می کند.در واقع می توان گفت اقتصاد و توسعه بازار به
عنوان فرآیندهای وابسته به فرآیندهای زیست محیطی بزرگتری هستند که توسط حسابداری
زیست محیطی مشخص وبهینه می شود.
مفاهیم چندی وجود دارند که می تواند از شناخت محیط حاصل شده ومتمایز از موارد مربوط
به تجارت معاصر بوده و در آن موضوعاتی مطرح می شوند که بر بسیاری از دیدگاههای عادی
اثر می گذارد، این مفاهیم در زمینه رقابت و همکاری، استاندارد کردن یا یکسان سازی و
تنوع، و اهمیت محلی و جهانی مطرح می باشد. اما شاید مهمترین تغییر اساسی این باشد
که تصور کنیم حداکثر سازی برخی از اهداف عمده واحد تجاری، بی نتیجه و فاقد بازده
مناسب خواهد بود. در جهانی که هر چیزی به چیز دیگر وابسته است، ایجاد سود توسط یک
گروه در گروهی تحمیل هزینه به سایر گروهها می باشد، و حقیقت این است که در عمل،
تلاش جهت حداکثر کردن یک جنبه، منجر به نادیده گرفتن سایر جوانب می شود. گروههایی
که به هردلیلی از کل متمایزند بازهم رفاه ووجودشان به رفاه ووجود کل بستگی دارد
وبنابراین لازم است که این گروهها نیز به جای حداکثر کردن سود ورفاه، به فکر بهینه
کردن ارتباطات خود باشند.
ابزار حسابداری زیست محیطی
برای پیشینه وجایگاه حسابداری زیست محیطی به یک ابزار حسابداری مناسب نیازداریم. در
این قسمت به این شرح می پردازیم . یک پروژه تحقیقی تحت عنوان ُسیستم حفاظت از محیط
زیست صنعت گردشگری ُ ایجاد وتوسعه یافته است که کلاورلیف نام دارد. هرچند که هدف
ازایجاد وتوسعه کلاورلیف کاربرد آن در صنعت گردشگری است، ولی استفاده از آن فقط به
گردشگری وبخش های خدماتی مشابه محدود نمی شود، بلکه ذاتا انعطاف پذیر است واکان
استفاده از آن در کلیه بخشهای صنعتی یادرهرمنطقه جغرافیایی مهیا می باشد. کلاورلیف
متشکل از سه بخش است: بخش اول این ابزار، ارئه دهنده یک نمودار جریان اطلاعاتی
برمبنای چارچوبی نظری است.این نمودار چهارگروه اطلاعات یعنی:
1)جریان منابع
2)اثرات این جریان
3)معضلات اجتماعی وجهانی
4)خاصیت انعطاف پذیری اکوسیستم
را نشان می دهد.
وجود این گروههای چهارگانه اطلاعاتی به این اشاره دارد که این ارتباطات جهت کاربرد
موفقیت آمیز این ابزار ضروری است.
بخش دوم کلاورلیف، چارچوبی است که علاوه برشاخص های مستقیم عملکرد، ابزارهای
حسابداری ومدیریتی منسبی رابرای هر چهار گروه اطلاعاتی ارائه می کند. این شاخص ها
وابزارها بیانگر پایداری عملکرد هستند.
دربخش سوم، در زمان استفاده از کلاور لیف انتخاب شاخص ها وابزارهای مدیریتی یک
فعالیت مهم محسوب می شود.فرآیند شامل مذاکره ومشاوره با ذینفعان خاصی است تااز طریق
وضع دانش، نیازهای محلی وخواسته هایی مشخص شود که در رابطه باتوسعه وپیشرفت دائمی
انتظار می رود. این مذاکره همچنین باعث می شود به سطح آموزش مورد نیاز برای افراد
پی ببریم .به دلیل سطح بالای معضلات اجتماعی، این مرحله ازبکارگیری کلاورلیف بیشتر
جنبه سیاسی دارد تاجنبه فنی. مذاکرات باجامعه، اگرهمواره صورت گیرد، بسیارزمان بر
وپرهزینه است ولذا این کار درزمان بکارگیری کلاورلیف –شاید هرسه سال یکبارباتوجه به
شرایط- انجام شود.
همچنین می توان گفت استفاده مناسب و مطلوب از کلاورلیف در تعیین شکل اثرگذاری
چارچوب موثر است چارچوب تعیین شده یک کلاورلیف، می تواند جهت کمک کردن به مدیریت
درامرکنترل، ارزیابی عملکرد و تصمیم گیری در یک سازمان موثر باشد تازمان مذاکره
وتجدید نظربعدی یا بعدازحداقل 3سال، فرم اصلی چارچوب تغییرنخواهد کرد. بنابراین می
توان بامراجعه به چارچوب، عملکرد یک منطقه یا یک واحد صنعتی را ارزیابی کرد .
به موازات جریان های مواد وانرژی اندازه گیریهای اقتصادی شامل جریان های پولی نیز،
جهت اهداف کنترلی و به شکل تجزیه وتحلیل جریان هزینه در کلاورلیف وارد می شوند.
کلاورلیف در تعیین جریانات انرژی ومواد، موثر بوده تاازاین طریق یک شرکت مشخص وخاصی
که باتوجه به معیارهای زیست محیطی تعریف شده است رابه نقطه بهینه خود برساند؛همچنین
کلاورلیف فرصت های مبادلاتی بازار رانیز مشخص خواهد کرد.
مطالعه موردی به کارگیری حسابداری زیست محیطی این مطالعه موردی از پروژه اروپایی
سیستم محافظت از محیط زیست صنعت گردشگری میباشد ودرصنعت جهانگردی مطرح شده است؛
اماهمانطور که قبلا نیز بیان شد، کلاورلیف یک ابزار عمومی باکاربردهای بالقوه
وسیعی است. به طوری که می توان در صنایع دیگر نیز ازآن استفاده کرد. طبق مطالعات
سازمان جهانگردی جهانی، پیش بینی می شود که تا 20سال آینده، اروپا به عنوان بزرگ
ترین جذب کننده توریست های بین المللی باقی خواهد ماند. اماسهم بازار آن از95 درصد
به 45 درصد درسال 2020کاهش خواهد یافت. بزرگترین افزایش سالانه 7درصدی برای شرق
آسیا پیش بینی می شود و به عنوان دومین منطقه بزرگ جذب کننده با27درصد سهم بازار
درسال 2020 ؛ درمقابل 18درصد سهم آمریکا، از آن پیشی می گیرد.
محیط زیست و رشد اقتصادی
در اکثر کشورها یکی از مهمترین مشکلات محیط زیست، کمرنگی ملاحظات زیست محیطی در
سیاستها و برنامه های کلان است. علت اصلی این موضوع لحاظ نکردن آن در تولید
ناخالص داخلی کشورها است. سرمایه گذاری در سطح برنامه ریزیهای کلان اقتصادی معمولا
به سمت بخشهایی سوق پیدا می کند که سهم عمده ای در تولید ناخالص داخلی دارند. لذا
چنانچه ارزش گذاری مناسبی از منابع زیست محیطی به عمل نیاید سرمایه گذاری در این
بخش متناسب با ارزش واقعی این منابع در تولید ناخالص داخلی به وجود نمی آید و باعث
تضعیف منابع زیست محیطی میشود.
یک ضرورت کلیدی ساختن منابع، سودها و زیان های زیست محیطی به معادله اقتصادی
است.حسابداری زیست محیطی نقش مهمی در ارائه ی اطلاعات محیط زیست به استفاده کنندگان
مختلف درتمام سطوح بازی می کند. کانون توجه حسابداری جنبه های اقتصادی محیط زیست
است .